Teleskop ve Astronomi Terimleri Nelerdir?

teleskop ve astronomi terimleri nelerdir

Teleskop ve Astronomi Terimleri Nelerdir? 

Günümüzde gök bilime ve astronomiye olan ilgi her geçen gün daha fazla artmakta olduğu için yeni başlayan insanların en çok zorlandığı nokta, az sonra anlatacağım terimlerdir. Çünkü bu terimler ile gözlem yaptığınızda gezegenlerin uzaklıklarını ve yerlerini kolayca bulabileceğiniz astronomik bilgiler içermektedir. İsterseniz şimdi terimlerimize bir göz atalım.

Gezegen Uzaklığı Ölçme:

Bu tür uzaklıkları günümüzde çoğunlukla kullandığımız; metre(m), kilometre(km) gibi ölçümlerle ölçmeyeceğiz.  Çünkü günlük hayatta kullandığımız ölçü birimleri doğrusaldır. Gök bilimle uğraşan kişiler, açısal ölçü birimlerini kullanırlar. Şimdi açısal ölçü birimlerini daha kolay anlamanız için uygulamalı bir yol deneyeceğiz.

Uygulama: Herhangi bir kolumuzu, gergin ve yatay olacak şekilde uzatalım ve ellerimizi yumruk haline getirelim. Kolumuzun ve elimizin şeklini bu haldeyken, gözümüzün hizasına getirirsek, elimiz başlangıcından sonuna kadar yaklaşık 10 derecelik odak uzaklığı gösterir. Küçük parmağımızın sonu ise; 1 derecedir. Güneşi ve uydumuzu örnek alacak olursak: 0.5 dereceye, büyük kepçe 25 derece odak uzunluğundadır. Boyun hizamızdan herhangi bir nesneye olan uzaklığımız ise yaklaşık 90 dereceye tekamül eder.

Kısacası, a ve b yıldız birbirinden yaklaşık 10 derece uzakta denildiğinde şu terimi anlamalıyız;  a ve b yıldız kümeleri şeklinde aklınızdan bir çizgi kurduğunuzu düşünün. Aklınızda ki bu çizgide ki kalan açı 10 derecedir.

Gökyüzü(Astronomi) Koordinatları:

Bu terim, astronomi terimleri arasında en basit olanıdır. Çünkü tamamen tahminlere dayalı olarak yürür. İnsanlığın gökyüzünü tanımasından sonra gerçekleşen koordinat sistemi, yıldız kümlerinin ve başı boş gezen gezegenlerin yörüngelerini hesaplamak ve derecelendirmek için kullanılır ve buna ‘’gök küre’’ adı verilir.

Örnekle anlatacak olursak; Kendinizi Dünya’mızın tam merkezindeymiş gibi düşünün ve enlem, boylamdaki gök kürenin içbükeysel olduğunu hayal edin. Aklınızda ki bu yansımaların çizgileri, bize herhangi bir yıldız kümesinin veya gezegenin tam derece koordinatını verir. Bu tam derece koordinatların astronomi olarak anlamları şöyledir;
1. Enlem - Dik açıklık
2. Boylam - Sağ açıklık

Yukarıda ki maddelerde yazan alt terimler, nesnelliği kabul edilmiş gökyüzü terimleridir.

Parlaklık(Gök cisim) Ölçüsü:

Herhangi bir gök cisminin parlaklığını düşündünüz mü? Veya, keşke herhangi bir gezegenin ne kadar ışık aldığını öğrensem diye, hayal ettiniz mi? Eğer bu soruların cevaplarını merak ediyorsanız, en zor kısma geldiniz. Çünkü astronomi terimlerinin en zor olanı parlaklık ölçüsüdür. 

Herhangi bir gezegenin veya gök cisimlerinin parlaklık ölçüsüne ‘’kadir’’ adı verilir. Anlamı size Türkçe gelse de aslında Yunanca’dan alınmış bir kelimedir. Kısaca tarihçesinden bahsedecek olursak; Yunan uyruklu gök bilimci Hipparchus tarafından yaklaşık 2000 yıl önce bulunmuştur. Gezegen parlaklıklarına kademe kademe isim veren Hipparchus şöyle sınıflandırmıştır.
1. En parlak gezegenler, ‘’1. kadir’’ dir.
2. Biraz daha sönük/orta halli gezegenler, ‘’2. kadir’’dir.
3. En sönük, ışığı olmayan gezegenler ise; ‘’6. kadir’’dir.

Bu gibi parlaklık ölçü birimleri Nasa tarafından hala kullanılıyor ve işlevsel açıdan daha iyisi bulunamamıştır. Eğer sizde parlaklık ölçebileceğinizi düşünüyorsanız, uzay teleskopları ile ölçebilirsiniz. Günümüzde kullandığımız hobi teleskopları ne yazık ki bu ölçü birimini ölçemeyecek kadar oyuncak sınıfındadır.

Teleskop ve astronomi terimleri konumuz buraya kadardı. Diğer bilimsel konularda görüşmek üzere, hoşça kalın.

Yorum Gönder