İo ve Teleskop Gözlemi

io ve teleskop gözlemi

İo ve Teleskop Gözlemi

İo, sahibi Güneş Sistemi’ndeki dev gaz kütlesi olan Jüpiter’in kendisine en yakın ve dört Galileo uydularından biridir. İo’nun yüzeyinde daha önce hiç görülmemiş kadar aktif yanardağlara rastlanılmıştır. Nasa tarafından açıklanan bilgilere göre; İo’nun yüzeyinde aktif olarak tam 300 ila 400 arasında yanardağı bulunmaktadır. Yüzeysel olarak da Güneş Sisteminde ki en aktif doğal uydu olarak tanınan tek gök cismidir. Doğal uydu adını ise Roma mitolojisinde ki Jüpiter tanrısının eşlerinden olan İo’dan almıştır.



İo’nun Fiziksel Özellikleri

İo’nun çekim gücü diğer doğal uydulara nazaran daha şiddetli ve kuvvetli olarak gözlemlenmiştir. Jüpiter’in çekim gücü ile kendi çekim gücü arasında zıt kutuplaşma yaşayan İo, bu nedenden dolayı sürekli sürtünme ve gelgitler yaşamaktadır. Gelgitlerin İo’ya en büyük zararı ise; yüzeyinde bulunan aktif yanardağların tam 500-600 metreye ulaşacak şekilde atmosferine doğru lav püskürtmesidir. Ayrıca her ne kadar yaşama el verişli uydu olarak adlandırılsa da, atmosferinde ki lav gazları daha doğrusu zehirli gazlar gittikçe artmaktadır. Bu artışların sebebi her gün fiziksel olarak doğal uyduya zarar vermektedir.

İo’nun kutup bölgelerinde bulunan yanardağlar yarı zamanlı sönmüş olarak gözlemlenmiştir. Gözlem yapan uzay aracı; Voyager 1 bu yönde fotoğraflamış, 5’er saniyelik videolu görüntüleri Nasa’ya göndermiştir. Kutup bölgesi çekirdeğinin neredeyse 130k sıcaklık aldığını gözlemleyen uzay aracı, Nasa’ya göndermiş olduğu fotoğraflarda Nasa yetkililerini açıklandırılmayan bir şekilde cevapsız bırakmıştır. Çünkü kutup bölgesi doğal uydunun çekirdeğine daha yakın ve kırmızıya yakın bir şekilde yandığını gözlemlemiştir. Kutup bölgesinde bulunan yarı zamanlı yanardağları da neden sönük şekilde bıraktığı anlam verilemeden uzay aracı Jüpiter yörüngesinden ayrılmıştır. Bir daha İo’nun gözlemlenme görevi yapılmamıştır.

İo’nun Yüzeysel Şekilleri

Nasa bilim adamları, Voyager 1 uzay aracı sayesinde İo’nun koordinat sistemini ve yeryüzü haritasını çıkarmıştır. Bilim adamları, İo’nun yüzeyinde Güneş Sisteminde hiç rastlanılmayacak şekilde lav olarak adlandırdığımız volkanik dağlara rastlamışlardır. Bu uzay programından önce İo’nun yüzeyinde kraterler ve buzul dağları var sanıldığı için bilim adamları da sürpriz bir şekilde ilk defa aktif doğal uydu olarak İo’ya rastlamışlardır. Yukarıda ki fotoğrafta da görmüş olduğunuz gibi İo’nun yer kabuğunda hiçbir şekilde krater izi yoktur. Bunun en açıklayıcı sebebi; fizik özellikleri kısmında anlattığımız gibi, Jüpiter’in çekim gücü ve kendi çekim gücünde sürtünmeler yaşadığı için gök taşlarını ve asteroidleri zıt kutuplaşma yardımıyla farklı yönlere süzülmesini sağlamasıdır.

İo’nun yer kabuğunda bulunan şekilleri ise şöyle; aktif yanardağları, yok denecek kadar kraterler, sıcak kayalıklar ve son olarak yarı zamanlı sönmüş yanardağları.

Teleskop İle İo Gözlemi

Oldukça şaşırtıcı ve diğer uydular gibi olmayan İo, gözlem yapma olanağını da bizlere zorlaştırmak için elinden geleni yapıyor. Çünkü dev sahibi Jüpiter’in arkasında sürekli gizlenip, yarı zamanlı olarak Dünya’ya doğru yörüngesini sabitliyor. Bunun için Dünya’dan sadece gece gözlemlenebilecek bir doğal uydu olarak adlandırdığımız İo, parlaklık açısından da diğer uydulardan sönük bir şekilde gözlemlenebilir. Aşağıda vermiş olduğumuz fotoğrafta ki gibi fazla büyütme yapmadan bu şekilde net ve parlak bir şekilde gözlemleyebilirsiniz.

Not: Fotoğrafta İo, Jüpiter’in sağ tarafında bulunan ve kendisine en yakın doğal uydusudur.
teleskop ile io gözlemi

Yorum Gönder